|
Bilgi Edinme Hakkı Kanunu
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1. - Bu
Kanunun amacı; demokratik ve şeffaf yönetimin gereği
olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun
olarak kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına
ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2. - Bu Kanun;
kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki
meslek kuruluşlarının faaliyetlerinde uygulanır.
1.11.1984 tarihli ve 3 071 sayılı
Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun hükümleri
saklıdır.
Tanımlar
MADDE 3. - Bu
Kanunda geçen;
a) Kurum ve kuruluş: Bu Kanunun 2 nci
maddesinde geçen ve kapsama dahil olan bilgi edinme
başvurusu yapılacak bütün makam ve mercileri,
b) B aşvuru sahibi: Bu Kanun
kapsamında bilgi edinme hakkını kullanarak kurum ve
kuruluşlara başvuran gerçek ve tüzel kişileri,
c) Bilgi: Kurum ve kuruluşların sahip
oldukları kayıtlarda yer alan bu Kanun kapsamındaki her
türlü veriyi,
d) Belge: Kurum ve kuru luşların
sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki yazılı, basılı
veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi, broşür,
etüt, mektup, program, talimat, kroki, plân, film,
fotoğraf, teyp ve video kaseti, harita, elektronik
ortamda kaydedilen her türlü bilgi, ha b er ve veri
taşıyıcılarını,
e) Bilgi veya belgeye erişim: İstenen
bilgi veya belgenin niteliğine göre, kurum ve
kuruluşlarca, başvuru sahibine söz konusu bilgi veya
belgenin bir kopyasının verilmesini, kopya verilmesinin
mümkün olmadığı hâllerde, başvuru sahibinin bilgi veya
belgenin aslını inceleyerek not almasına veya içeriğini
görmesine veya işitmesine izin verilmesini,
f) Kurul: Bilgi Edinme Değerlendirme
Kurulunu,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkı ve Bilgi
Verme Yükümlülüğü
Bilgi edinme h akkı
MADDE 4. - Herkes
bilgi edinme hakkına sahiptir.
Türkiye'de ikamet eden yabancılar ile
Türkiye'de faaliyette bulunan yabancı tüzel kişiler,
isteyecekleri bilgi kendileriyle veya faaliyet
alanlarıyla ilgili olmak kaydıyla ve karşılıklılık
ilkesi çerçevesinde, bu Kanun hükümlerinden
yararlanırlar.
Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası
sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülükleri saklıdır.
Bilgi verme yükümlülüğü
MADDE 5. - Kurum ve
kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her
türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına
sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve
doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik
tedbirleri almakla yükümlüdürler.
Bu Kanun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren diğer kanunların bu Kanuna aykırı hükümleri
uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Başvurusu
Başvuru usulü
MADDE 6. - Bilgi
edinme başvurusu, başvuru sahibinin adı ve soyadı,
imzası, oturma yeri veya iş adresini, başvuru sahibi
tüzel kişi ise tüzel kişinin unvanı ve adresi ile
yetkili kişinin imzasını ve yetki belgesini içeren
dilekçe ile istenen bilgi veya belgenin bulunduğu kurum
veya kuruluşa yapılır. Bu başvuru, kişinin kimliğinin ve
imzasının veya yazının kimden neşet ettiğinin tespitine
yarayacak başka bilgilerin yasal o larak belirlenebilir
olması kaydıyla elektronik ortamda veya diğer iletişim
araçlarıyla da yapılabilir.
Dilekçede, istenen bilgi veya
belgeler açıkça belirtilir.
İstenecek bilgi veya belgenin
niteliği
MADDE 7. - Bilgi
edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların
ellerinde bulunan veya görevleri gereği bulunması
gereken bilgi veya belgelere ilişkin olmalıdır.
Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya özel
bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz
neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya
belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap
verebilirler.
İstenen bilgi veya belge, başvurulan
kurum ve kuruluştan başka bir yerde bulunuyorsa, başvuru
dilekçesi bu kurum ve kuruluşa gönderilir ve durum
ilgiliye yazılı olarak bildirilir.
Yayımlanmış veya kamuya
açıklanmış bilgi veya belgeler
MADDE 8. - Kurum ve
kuruluşlarca yayımlanmış veya yayın, broşür, ilân ve
benzeri yollarla kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler,
bilgi edinme başvurularına konu olamaz. Ancak,
yayımlanmış veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgelerin
ne şekilde, ne zaman ve nerede yayımlandığı veya
açıklandığı başvurana bildirilir.
Gizli bilgileri ayırarak
bilgi veya belge verme
MADDE 9. - İstenen
bilgi veya belgelerde, gizlilik dereceli veya
açıklanması yasaklanan bilgiler ile açıklanabilir
nitelikte olanlar birlikte bulunuyor ve bunlar
birbirlerinden ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi veya
belge, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan
bilgiler çıkarıldıktan sonra başvuranın bilgisine
sunulur. Ayırma gerekçesi başvurana yazılı olarak
bildirilir.
Bilgi veya belgeye erişim
MADDE 10. - Kurum ve
kuruluşlar, başvuru sahibine istenen belgenin onaylı bir
kopyasını verirler.
Bilgi veya belgenin niteliği gereği
kopyasının verilmesinin mümkün olmadığı veya kopya
çıkarılmasının aslına zarar vereceği hâllerde, kurum ve
kuruluşlar ilgilinin;
a) Yazılı veya basılı belgeler için,
söz konusu belgenin aslını incelemesi ve not
alabilmesini,
b) Ses kaydı şeklindeki bilgi veya
belgelerde bunları dinleyebilmesini,
c) Görüntü kaydı şeklindeki bilgi
veya belgelerde bunları izleyebilmesini,
Sağlarlar.
Bilgi veya belgenin yukarıda
belirtilenlerden farklı bir şekilde elde edilmesi mümkün
ise, belgeye zarar vermemek koşuluyla bu olanak sağlanır.
Başvurunun yapıldığı kurum ve kuruluş,
erişimine olanak sağladığı bilgi veya belgeler için
başvuru sahibinden erişimin gerektirdiği maliyet tutarı
kadar bir ücreti bütçeye gelir kaydedilmek üzere tahsil
edebilir.
Bilgi veya belgeye erişim
süreleri
MADDE 11.- Kurum ve
kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye
erişimi onbeş iş günü içinde sağlarlar. Ancak istenen
bilgi veya belgenin, başvurulan kurum ve kuruluş
içindeki başka bir birimden sağlanması; başvuru ile
ilgili olarak bir başka kurum ve kuruluşun görüşünün
alınmasının gerekmesi veya baş v uru içeriğinin birden
fazla kurum ve kuruluşu ilgilendirmesi durumlarında
bilgi veya belgeye erişim otuz iş günü içinde sağlanır.
Bu durumda, sürenin uzatılması ve bunun gerekçesi
başvuru sahibine yazılı olarak ve onbeş iş günlük
sürenin bitiminden önce b ildirilir.
10 uncu maddede belirtilen bilgi veya
belgelere erişim için gereken maliyet tutarının idare
tarafından başvuru sahibine bildirilmesiyle onbeş iş
günlük süre kesilir. Başvuru sahibi onbeş iş günü içinde
ücreti ödemezse talebinden vazgeçmiş sayılı r.
Başvuruların
cevaplandırılması
MADDE 12. - Kurum ve
kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili
cevaplarını yazılı olarak veya elektronik ortamda
başvuru sahibine bildirirler. Başvurunun reddedilmesi
hâlinde bu kararın gerekçesi ve buna karşı başvuru
yolları belirtilir.
İtiraz usulü
MADDE 13. - Bilgi
edinme istemi 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen
sebeplerle reddedilen başvuru sahibi, yargı yoluna
başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren onbeş gün
içinde Kurula itiraz edebilir. Kurul, bu konudaki
kararını otuz iş günü içinde verir. Kurum ve kuruluşlar,
Kurulun istediği her türlü bilgi veya belgeyi onbeş iş
günü içinde vermekle yükümlüdürler.
Kurula itiraz, başvuru sahibinin
idarî yargıya başvurma süresini durdurur.
Bilgi Edinme Değerlend irme
Kurulu
MADDE 14. - Bilgi
edinme başvurusuyla ilgili yapılacak itirazlar üzerine,
16 ve 17 nci maddelerde öngörülen sebeplere dayanılarak
verilen kararları incelemek ve kurum ve kuruluşlar için
bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin olarak
kararlar vermek üzere; Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu
oluşturulmuştur.
Kurul; birer üyesi Yargıtay ve
Danıştay genel kurullarının kendi kurumları içinden
önerecekleri ikişer aday, birer üyesi ceza hukuku, idare
hukuku ve anayasa hukuku alanlarında profesör veya
doçent unvanına sahip kişiler, bir üyesi Türkiye Barolar
Birliğinin baro başkanı seçilme yeterliliğine sahip
kişiler içinden göstereceği iki aday, iki üyesi en az
genel müdür düzeyinde görev yapmakta olanlar ve bir
üyesi de Adalet Bakanının önerisi ü zerine bu Bakanlıkta
idarî görevlerde çalışan hâkimler arasından Bakanlar
Kurulunca seçilecek dokuz üyeden oluşur.
Kurul üyeliğine önerilen adayların
muvafakatları aranır.
Kurul Başkanı, kurul üyelerince kendi
aralarından seçilir.
Kurul, en az ayda bi r defa veya
ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın çağrısı üzerine
toplanır.
Kurul üyelerinin görev süreleri dört
yıldır. Görev süresi sona erenler yeniden seçilebilirler.
Görev süresi dolmadan görevinden ayrılan üyenin yerine
aynı usule göre seçilen üye, yerine seçildiği üyenin
görev süresini tamamlar. Yeni seçilen Kurul göreve
başlayıncaya kadar önceki Kurul görevine devam eder.
Kurul üyelerine 10.2.1954 tarihli ve
6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri saklı kalmak
kaydıyla fiilen görev yaptıkları her gün için uhdesinde
kamu görevi bulunanlara (1000), uhdesinde kamu görevi
bulunmayanlara ise (2000) gösterge rakamının memur aylık
katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda huzur
hakkı ödenir. Bu ödemelerde damga vergisi hariç herhangi
bir kesinti yapı lmaz.
Kurul, belirleyeceği konularda
komisyonlar ve çalışma grupları kurabilir; ayrıca
gerekli gördüğü takdirde, ilgili bakanlık ile diğer
kurum ve kuruluşların ve sivil toplum örgütlerinin
temsilcilerini bilgi almak üzere toplantılarına
katılmaya davet e debilir.
Kurulun sekretarya hizmetleri
Başbakanlık tarafından yerine getirilir.
Kurulun görev ve çalışmalarına
ilişkin esas ve usuller Başbakanlıkça hazırlanarak
yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkının
Sınırları
Yargı denetimi dışında kalan
işlemler
MADDE 15. - Yargı
denetimi dışında kalan idarî işlemlerden kişinin çalışma
hayatını ve mesleki onurunu etkileyecek nitelikte
olanlar, bu Kanun kapsamına dahildir. Bu şekilde
sağlanan bilgi edinme hakkı işlemin yargı denetimine
açılması sonucunu doğurmaz.
Devlet sırrına ilişkin bilgi
veya belgeler
MADDE 16. -
Açıklanması hâlinde Devletin emniyetine, dış
ilişkilerine, millî savunmasına ve millî güvenliğine
açıkça zarar verecek ve niteliği itibarıyla Devlet sırrı
olan gizlilik dereceli bilgi veya belgeler, bilgi edinme
hakkı kapsamı dışındadır.
Ülkenin ekonomik çıkarlarına
ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 17. -
Açıklanması ya da zamanından önce açıklanması hâlinde,
ülkenin ekonomik çıkarlarına zarar verecek veya haksız
rekabet ve kazanca sebep olacak bilgi veya belgeler, bu
Kanun kapsamı dışındadır.
İstihbarata ilişkin bilgi
veya belgeler
MADDE 18. - Sivil ve
askerî istihbarat birimlerinin görev ve faaliyetlerine
ilişkin bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ancak, bu bilgi ve belgeler kişilerin
çalışma hayatını ve meslek onurunu etkileyecek nitelikte
ise, istihbarata ilişkin bilgi ve belgeler bilgi edinme
hakkı kapsamı içindedir.
İdarî soruşturmaya ilişkin
bilgi veya belgeler
MADDE 19. - Kurum ve
kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idarî
soruşturmalarla ilgili olup, açıklanması veya zamanından
önce açıklanması hâlinde;
a) Kişilerin özel hayatına açıkça
haksız müdahale sonucunu doğuracak,
b) Kişilerin veya soruşturmayı
yürüten görevlilerin hayatını ya da güvenliğini
tehlikeye sokacak,
c) Soruşturmanın güvenliğini
tehlikeye düşürecek,
d) Gizli kalması gereken bilgi
kaynağının açığa çıkmasına neden olacak veya soruşturma
ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının temin
edilmesini güçleştirecek,
Bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı
dışındadır.
Adlî soruşturma ve
kovuşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 20. -
Açıklanması veya zamanından önce açıklanması hâlinde;
a) Suç işlenmesine yol açacak,
b) Suçların önlenmesi ve
soruşturulması ya da suçluların kanunî yollarla
yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeye düşürecek,
c) Yargılama görevinin gereğince
yerine getirilmesini engelleyecek,
d) Hakkında dava açılmış bir kişinin
adil yargılanma hakkını ihlâl edecek,
Nitelikt eki bilgi veya belgeler, bu
Kanun kapsamı dışındadır.
4.4.1929 tarihli ve 1412 sayılı Ceza
Muhakemeleri Usulü Kanunu, 18.6.1927 tarihli ve 1086
sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, 6.1.1982 tarihli
ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve diğer
özel kanun hükümleri saklıdır.
Özel hayatın gizliliği
MADDE 21. - Kişinin
izin verdiği hâller saklı kalmak üzere, özel hayatın
gizliliği kapsamında, açıklanması hâlinde kişinin sağlık
bilgileri ile özel ve aile hayatına, şeref ve
haysiyetine, meslekî ve ekonomik değerlerine haksız
müdahale oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme
hakkı kapsamı dışındadır.
Kamu yararının gerektirdiği hâllerde,
kişisel bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluşlar
tarafından, ilgili kişiye en az yedi gün önceden haber
verilerek yazılı rızası alınmak koşuluyla açıklanabilir.
Haberleşmenin gizliliği
MADDE 22. -
Haberleşmenin gizliliği esasını ihlâl edecek bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ticarî sır
MADDE 23. -
Kanunlarda ticarî sır olarak nitelenen bilgi veya
belgeler ile, kurum ve kuruluşlar tarafından gerçek veya
tüzel kişilerden gizli kalması kaydıyla sağlanan ticarî
ve malî bilgiler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Fikir ve sanat eserleri
MADDE 24. - Fikir ve
sanat eserlerine ilişkin olarak yapılacak bilgi edinme
başvuruları hakkında ilgili kanun hükümleri uygulanır.
Kurum içi düzenlemeler
MADDE 25. - Kurum ve
kuruluşların, kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece kendi
personeli ile kurum içi uygulamalarına ilişkin
düzenlemeler hakkındaki bilgi veya belgeler, bilgi
edinme hakkının kapsamı dışındadır. Ancak, söz konusu
düzenlemeden etkilenen kurum çalışanlarının bilgi edinme
hakları saklıdır.
Kurum içi görüş, bilgi notu
ve tavsiyeler
MADDE 26. - Kurum ve
kuruluşların faaliyetlerini yürütmek üzere, elde
ettikleri görüş, bilgi notu, teklif ve tavsiye
niteliğindeki bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluş
tarafından aksi kararlaştırılmadıkça bilgi edinme hakkı
kapsamındadır.
Bilimsel, kültürel, istatistik,
teknik, tıbbî, malî, hukukî ve benzeri uzmanlık
alanlarında yasal olarak görüş verme yükümlülüğü bulunan
kişi, birim ya da kurumların görüşleri, kurum ve
kuruluşların alacakları kararlara esas teşkil etmesi
kaydıyla bilgi edinme istemlerine açıktır.
Tavsiye ve mütalaa talepleri
MADDE 27. - Tavsiye
ve mütalaa talepleri bu Kanun kapsamı dışındadır.
Gizliliği kaldırılan bilgi
veya belgeler
MADDE 28. -
Gizliliği kaldırılmış olan bilgi veya belgeler, bu
Kanunda belirtilen diğer istisnalar kapsamına girmiyor
ise, bilgi edinme başvurularına açık hâle gelir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Ceza hükümleri
MADDE 29. - Bu
Kanunun uygulanmasında ihmâli, kusuru veya kastı bulunan
memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında, işledikleri
fiillerin genel hükümler çerçevesinde ceza kovuşturması
gerektirmesi hususu saklı kalmak kaydıyla, tâbi
oldukları mevzuatta yer alan disiplin cezaları uygulanır.
Bu Kanunla erişilen bilgi ve belgeler
ticarî amaçla çoğaltılamaz ve kullanılamaz.
Rapor düzenlenmesi
MADDE 30. - Kurum ve
kuruluşlar, bir önceki yıla ait olmak üze re;
a) Kendilerine yapılan bilgi edinme
başvurularının sayısını,
b) Olumlu cevaplanarak bilgi veya
belgelere erişim sağlanan başvuru sayısını,
c) Reddedilen başvuru sayısı ve
bunların dağılımını gösterir istatistik bilgileri,
d) Gizli ya da sır niteliğindeki
bilgiler çıkarılarak ya da bu nitelikteki bilgiler
ayrılarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru
sayısını,
e) Başvurunun reddedilmesi üzerine
itiraz edilen başvuru sayısı ile bunların sonuçlarını,
Gösterir bir rapor hazırlayarak, bu
raporları her yıl Şubat ayının sonuna kadar Bilgi Edinme
Değerlendirme Kuruluna gönderirler. Bağlı, ilgili ve
ilişkili kamu kurum ve kuruluşları raporlarını bağlı,
ilgili ya da ilişkili oldukları bakanlık vasıtasıyla
iletirler. Kurul, hazırlayacağı genel rapor u , söz
konusu kurum ve kuruluşların raporları ile birlikte her
yıl Nisan ayının sonuna kadar Türkiye Büyük Millet
Meclisine gönderir. Bu raporlar takip eden iki ay içinde
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca kamuoyuna
açıklanır.
Yönetmelik
MADDE 31. - Bu
Kanunun uygulanması ile ilgili esas ve usullerin
belirlenmesine ilişkin yönetmelik, Kanunun yayımını
takip eden altı ay içinde Başbakanlık tarafından
hazırlanarak Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konulur.
Yürürlük
MADDE 32. - Bu Kanun
yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 33. - Bu Kanun
hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. | 
