|
Orhan Pamuk 1952'de İstanbul'da doğdu. Cevdet Bey ve
Oğulları ve Kara Kitap adlı romanlarında anlattığına
benzer kalabalık bir ailede ve şehrin Batılılaşmış ve
zengin semti Nişantaşı'nda büyüyüp yetişti.
Otobiyografik kitabı İstanbul'da anlattığı gibi Pamuk
çocukluğundan yirmi iki yaşına kadar yoğun bir şekilde
resim yaparak ve ileride ressam olacağını düşleyerek
yaşadı. Liseyi İstanbul'daki Amerikan lisesi Robert
College'de okudu. İstanbul Teknik Üniversitesi'nde üç
yıl mimarlık okuduktan sonra, mimar ve ressam
olmayacağına karar verip bıraktı. İstanbul
Üniversitesi'nde gazetecilik okudu, ama bu işi de hiç
yapmadı. Pamuk, yirmi üç yaşından sonra romancı olmaya
karar vererek başka her şeyi bıraktı ve kendini evine
kapatıp yazmaya başladı.
İlk romanı Cevdet Bey ve Oğulları yedi yıl sonra 1982'de
yayımlandı. İstanbullu zengin ve Pamuk gibi
Nişantaşı'nda yaşayan bir ailenin üç kuşaklık hikâyesi
olan bu roman Orhan Kemal ve Milliyet roman ödülleri
aldı. Pamuk ertesi yıl Sessiz Ev adlı romanını yayımladı
ve bu kitabın Fransızca çevirisiyle 1991 Prix de la
découverte européene'i kazandı. Venedikli bir köle ile
bir Osmanlı alimi arasındaki gerilimi ve dostluğu
anlatan romanı Beyaz Kale (1985), 1990'dan sonra da
başta İngilizce olmak üzeri pek çok dilde yayımlanarak
Pamuk'a uluslararası ilk ününü sağladı. Aynı yıl Pamuk
karısıyla Amerika'ya gitti ve 1985-88 arasında New
York'ta Columbia Üniversitesi'nde "misafir alim" olarak
bulundu. Büyük bir çoğunluğunu burada yazdığı ve
İstanbul'un sokaklarını, geçmişini, kimyasını ve
dokusunu, kayıp karısını arayan bir avukat aracılığıyla
anlatan Kara Kitap adlı romanı 1990'da Türkiye'de
yayımladı. Fransızca çevirisiyle Prix France Culture (ödülünü)
kazanan bu roman hem popüler hem de deneysel olabilen,
geçmişten ve bugünden aynı heyecanla söz edebilen bir
yazar olarak Pamuk'un ününü hem Türkiye'de, hem de yurt
dışında genişletti. 1991'de, Pamuk'un Rüya adını verdiği
bir kızı oldu. Aynı yıl Kara Kitap'taki bir sayfalık bir
hikâyeden senaryolaştırdığı Gizli Yüz filme çekildi.
1994'te Türkiye'de yayımlanan ve esrarengiz bir kitaptan
etkilenen üniversiteli gençleri hikâye ettiği Yeni Hayat
adlı romanı Türk edebiyatının en çok okunan
kitaplarından biridir. Pamuk'un Osmanlı ve İran
nakkaşlarını ve Batı dışındaki dünyanın görme ve
resmetme biçimlerini bir aşk ve aile romanının
entrikasıyla hikâye ettiği Benim Adım Kırmızı adlı
romanı 1998'de yayımladı. Bu kitapla Fransa'da Prix Du
Meilleur Livre Etranger, İtalya'da Grinzane Cavour
(2002) ve International Impac-Dublin ödülünü (2003)
kazandı.
1990'ların ortasından itibaren Pamuk insan hakları,
düşünce özgürlüğü konularında yazdığı makalelerle Türk
devletine karşı eleştirel bir tutum aldı, ama siyaset
ile fazla ilgilenmedi. "İlk ve son siyasi romanım"
dediği Kar adlı kitabını 2002'de yayımladı. Doğu
Anadoludaki Kars şehrinde, siyasal islâmcılar, askerler,
laikler, Kürt ve Türk milliyetçileri arasındaki şiddeti
ve gerilimi hikâye eden bu kitap ile yeni tarz bir "siyasal
roman" yazmayı denedi. Uluslararası ve Türk gazete ve
dergilerine yazdığı edebi ve kültürel makalelerle, kendi
özel not defterlerinden yaptığı geniş bir seçmeyi Pamuk
1999 yılında Öteki Renkler adıyla yayımladı.
Pamuk'un 2003 yılında yayımladığı son kitabının adı
İstanbul'dur. Yazarın hem yirmi iki yaşına kadar olan
hatıralarından, hem de İstanbul şehri üzerine bir deneme
olan ve yazarın kendi kişisel albümüyle, Batılı
ressamların ve yerli fotoğrafçıların eserleriyle
zenginleştirilmiş bu şiirsel kitabı sınıflamak zordur.
Orhan Pamuk New York'ta geçirdiği üç yıl dışında, bütün
hayatını İstanbul'da aynı sokaklarda, aynı semtlerde
geçirdi. Şimdi de doğduğu, binada yaşıyor. Otuz yıldır
roman yazan Pamuk yazarlıktan başka hiçbir iş yapmadı.
Orhan Pamuk'un kitapları, en son Benim Adım Kırmızı'nın
Japonca yayımlanmasıyla birlikte otuz dört dile çevrildi.
Orhan Pamuk'un son romanı Kar, New York Times Book
Review tarafından 2004 yılının en iyi 10 kitabından biri
seçildi.
İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi tarafından her yıl
verilen Nobel Edebiyat Ödülünün bu yılki (2006) sahibi
Orhan Pamuk oldu. Orhan Pamuk'a 12 Ekim 2006 tarihinde
verilen ödülün aynı gün Fransa Meclisinde kabul edilen
‘Ermeni soykırımı’nın inkarının suç sayılmasını kabul
eden yasayı kabul etmesinin aynı güne denk gelmesi
tartışmalara neden oldu.
Çalışmaları
Benim Adım Kırmızı
Beyaz Kale
Cevdet Bey ve Oğulları
Gizli Yüz
Kar
Kar / Sert Kapak
Kara Kitap
Kara Kitap Ciltli
Öteki Renkler
Öteki Renkler 1. Hamur
Sessiz Ev
Yeni Hayat |
